Kiretaż — na czym polega i czego się spodziewać?

Na czym polega kiretaż?

Kiretaż (z franc. curetage — wyłyżeczkowanie) to procedura polegająca na mechanicznym opracowaniu korzenia zęba wewnątrz kieszonki periodontologicznej. Cel zabiegu to:

• usunięcie kamienia nazębnego i biofilmu z powierzchni korzenia zęba (tzw. scaling and root planing, SRP),
• wygładzenie powierzchni korzenia — szorstka powierzchnia sprzyja ponownemu przyleganiu bakterii,
• usunięcie zmienionej zapalnie tkanki wyściełającej ściany kieszonki,
• stworzenie warunków do gojenia — zdrowego przylegania dziąsła do korzenia zęba.

Kiretaż to kolejny etap leczenia, gdy skaling nie wystarczy — wskazany, gdy po higienizacji kieszonki pozostają głębsze niż 4 mm. W sekwencji leczenia parodontozy wygląda to następująco:

1. Higienizacja — skaling i GBT
   Usunięcie kamienia z widocznych powierzchni zębów, edukacja higieniczna, płytsze opracowanie kieszonki. Skaling i piaskowanie GBT — więcej szczegółów.
2. Kiretaż zamknięty (SRP)
   Głębsze opracowanie korzenia bez cięcia dziąsła. Najczęstszy etap po skalingu przy kieszonkach do 5–6 mm.
3. Ocena po 6–8 tygodniach
   Ponowne pomiary kieszonek. Jeśli wynik jest zadowalający — przejście do terapii podtrzymującej. Jeśli kieszonki pozostają głębokie — rozważenie etapu chirurgicznego.
4. Kiretaż otwarty / chirurgia (jeśli konieczna)
   Przy niewystarczającej odpowiedzi na leczenie niechirurgiczne.

Kiretaż wykonywany jest zazwyczaj w czterech sesjach — po jednym kwadrancie jamy ustnej (prawy górny, lewy górny, prawy dolny, lewy dolny). Podział na sesje umożliwia gojenie poszczególnych obszarów i minimalizuje dyskomfort pacjenta. W uzasadnionych przypadkach (nasilone lub agresywne zapalenie przyzębia) periodontolog może zalecić jednoczesną antybiotykoterapię — decyzja jest podejmowana indywidualnie na podstawie wyników badania.

Czy kiretaż boli?

To najczęstsze pytanie pacjentów przed tym zabiegiem. Kiretaż jest wykonywany przy znieczuleniu miejscowym — przed zabiegiem lekarz znieczula dziąsło i tkanki wokół opracowywanych zębów. Sam zabieg jest zazwyczaj komfortowy i pacjenci go dobrze tolerują.

Po zabiegu, gdy znieczulenie ustępuje (zwykle po 2–4 godzinach), mogą pojawić się:

• tkliwość dziąseł i wrażliwość na dotyk — ustępuje zazwyczaj po 2–5 dniach,
• przejściowa nadwrażliwość zębów na zimno i ciepło — efekt opracowania korzenia; mija w ciągu kilku tygodni,
• lekkie krwawienie lub podbarwienie śliny przez 24–48 godzin — normalna reakcja tkanek.

W uzasadnionych przypadkach lekarz może zalecić dostępne bez recepty środki przeciwbólowe lub antyseptyczne płukanki na okres gojenia. Jeśli ból jest silny, nie ustępuje po 3–4 dniach lub pojawia się gorączka — należy skontaktować się z kliniką.

Jaka jest różnica między kiretażem zamkniętym a otwartym?

Oba rodzaje kiretażu mają ten sam cel — dokładne oczyszczenie powierzchni korzenia i usunięcie tkanki zapalnej — ale różnią się dostępem do pola zabiegu.

Decyzja o rodzaju kiretażu podejmowana jest przez periodontologa na podstawie wyników badania — głębokości kieszonek, morfologii ubytku kostnego i odpowiedzi tkanek na wcześniejsze leczenie. Kiretaż otwarty to nie „zabieg bardziej inwazyjny z wyboru”, lecz narzędzie stosowane wtedy, gdy metody mniej inwazyjne są niewystarczające.

Jak wygląda pielęgnacja po kiretażu?

Odpowiednia pielęgnacja bezpośrednio po zabiegu ma istotny wpływ na szybkość gojenia i wyniki leczenia.

Pierwsze 24–48 godzin

• Miękka lub półpłynna dieta — unikaj twardych, ostrych i gorących pokarmów.
• Unikaj wysiłku fizycznego i gorących napojów przez kilka godzin po zabiegu.
• Delikatne szczotkowanie obszarów po kiretażu — miękką szczoteczką, bez agresywnych ruchów.
• Płukanki antyseptyczne zalecone przez lekarza — stosuj zgodnie z wskazówkami, przez określony czas (nadmierne stosowanie może zaburzać fizjologiczną florę jamy ustnej).

Pierwsze 1–2 tygodnie

• Wróć do normalnej diety stopniowo — gdy tkliwość ustępuje.
• Kontynuuj staranną higienę domową — szczotkowanie, nitka lub szczoteczki międzyzębowe.
• Unikaj palenia — nikotyna upośledza gojenie tkanek i jest jednym z głównych czynników ryzyka niepowodzenia leczenia periodontologicznego.

Wizyta kontrolna po kiretażu

Standardowo po 6–8 tygodniach od zakończenia kiretażu zamkniętego lekarz przeprowadza kontrolę: ponownie mierzy głębokości kieszonek sondą periodontologiczną i ocenia, czy tkanki przyzębia odpowiedziały na leczenie. Na tej podstawie podejmuje decyzję o kolejnym etapie — terapii podtrzymującej lub ewentualnym leczeniu chirurgicznym.

Kiedy kiretaż nie wystarczy i potrzebna jest chirurgia?

Kiretaż zamknięty ma swoje ograniczenia wynikające z dostępu. Przy kieszonkach głębszych niż 5–6 mm lub przy skomplikowanej anatomii korzenia (rozwidlenia korzeni, wgłębienia) dokładne oczyszczenie całej powierzchni korzenia przez naturalny otwór kieszonki jest trudne lub niemożliwe.

Leczenie chirurgiczne rozważane jest, gdy:

• kieszonki po kiretażu zamkniętym i wizycie kontrolnej pozostają głębsze niż 5–6 mm,
• stan zapalny się utrzymuje mimo dobrej higieny i przeprowadzonego leczenia niechirurgicznego,
• konieczna jest regeneracja kości (sterowana regeneracja tkanek, przeszczep kostny, PRP),
• anatomia ubytku kostnego (np. kieszenie pionowe, zajęcie rozwidlenia korzeni) wymaga bezpośredniego dostępu.