Jakie objawy powinny skłonić do wizyty u periodontologa?

Objawy chorób przyzębia rzadko są gwałtowne, szczególnie na wczesnym etapie. Właśnie dlatego wiele osób ignoruje je przez miesiące lub lata, uznając je za coś normalnego. Tymczasem każdy z poniższych sygnałów może być wskazaniem do konsultacji periodontologicznej.

• Krwawienie dziąseł – pojawiające się podczas szczotkowania, nitkowania lub samoistnie. Zdrowe dziąsła nie powinny regularnie krwawić podczas prawidłowo wykonywanej higieny. Powtarzające się krwawienie może świadczyć o stanie zapalnym.
• Cofanie się dziąseł – widoczne „wydłużenie” zębów oraz odsłonięcie szyjek lub korzeni. Recesjom dziąsłowym może towarzyszyć nadwrażliwość na zimno, ciepło, dotyk lub kwaśne produkty.
• Nieświeży oddech – utrzymujący się pomimo regularnego szczotkowania, nitkowania i czyszczenia języka. Jedną z jego przyczyn mogą być bakterie bytujące w głębokich kieszonkach przyzębnych.
• Ruchomość zębów – ząb, który zaczyna się ruszać lub „grać”, mógł utracić część podparcia w kości. Jest to objaw wymagający możliwie szybkiej diagnostyki.
• Zmiana ustawienia zębów – rozchodzenie się zębów przednich, zmiana zgryzu lub powstawanie szpar, których wcześniej nie było. Takie zmiany mogą być związane z utratą tkanek podtrzymujących zęby.
• Ból podczas żucia lub dotykania dziąseł – może towarzyszyć zaostrzeniu choroby przyzębia, stanowi zapalnemu lub ropniowi przyzębnemu.
• Obrzęk, zaczerwienienie lub zmiana koloru dziąseł – szczególnie w okolicy brzegu dziąsłowego. Dziąsła mogą stać się ciemnoczerwone, sine lub fioletowe.
• Pieczenie lub bolesność jamy ustnej – zwłaszcza jeśli dolegliwości utrzymują się, nawracają albo nie mają uchwytnej przyczyny. Periodontolog może ocenić stan błony śluzowej i zaplanować dalszą diagnostykę.
• Suchość jamy ustnej – określana jako kserostomia. Może powodować trudności w mówieniu i połykaniu, pieczenie, zwiększoną podatność na próchnicę, stany zapalne i zakażenia grzybicze.
• Nawracające afty, nadżerki i owrzodzenia – szczególnie gdy są liczne, bolesne, często powracają lub długo się nie goją.
• Białe albo czerwone plamy na błonie śluzowej – zmiany na dziąsłach, policzkach, języku, podniebieniu lub wargach wymagają profesjonalnej oceny, zwłaszcza jeśli utrzymują się lub się powiększają.
• Guzek na wardze, dziąśle lub w innej części jamy ustnej – nie każda tego rodzaju zmiana oznacza poważną chorobę, jednak nie powinna być diagnozowana samodzielnie. Periodontolog może ocenić jej charakter, a w razie potrzeby pobrać wycinek do badania histopatologicznego.
• Nieprawidłowo położone wędzidełko wargi – wysoko przyczepione, zbyt krótkie lub pociągające dziąsło wędzidełko może sprzyjać recesjom, utrudniać higienę albo wpływać na położenie zębów. W takich przypadkach periodontolog może zakwalifikować pacjenta do odpowiedniego zabiegu.
• Uwaga: brak bólu nie wyklucza choroby. Zapalenie przyzębia przez wiele lat może powodować jedynie subtelne objawy, takie jak krwawienie, niewielkie cofanie się dziąseł czy stopniowe powstawanie szpar między zębami. Dlatego stan przyzębia powinien być regularnie oceniany także podczas wizyt profilaktycznych.

Czy krwawiące dziąsła są powodem do niepokoju?

Tak. Krwawienia dziąseł nie należy uznawać za normalny element szczotkowania lub nitkowania. Zdrowe dziąsła nie powinny regularnie krwawić podczas prawidłowo wykonywanej higieny jamy ustnej.

Krwawienie jest najczęściej objawem stanu zapalnego. Tkanki stają się obrzęknięte i przekrwione, przez co reagują nawet na niewielki bodziec mechaniczny. Najczęstszą przyczyną jest zapalenie dziąseł wywołane nagromadzeniem płytki bakteryjnej. Na tym etapie choroba jest zazwyczaj odwracalna, pod warunkiem właściwego leczenia i poprawy higieny.

Jeżeli krwawienie pojawia się regularnie przez kilka tygodni pomimo dokładnego oczyszczania zębów i przestrzeni międzyzębowych, stan zapalny może obejmować głębiej położone tkanki, w tym więzadła przyzębia i kość. W takiej sytuacji konieczna jest diagnostyka w kierunku zapalenia przyzębia.

Krwawienie dziąseł może być również nasilane przez przyjmowanie niektórych leków, w tym leków przeciwkrzepliwych, zmiany hormonalne związane z ciążą lub menopauzą, choroby ogólnoustrojowe albo niedobory żywieniowe. Nie należy samodzielnie odstawiać leków. Wskazana jest konsultacja stomatologiczna, a w razie potrzeby także kontakt z lekarzem prowadzącym.

Czym periodontolog różni się od stomatologa ogólnego?

Stomatolog ogólny może diagnozować i leczyć choroby dziąseł oraz przyzębia. Podczas rutynowych wizyt ocenia stan tkanek otaczających zęby, rozpoznaje zapalenie dziąseł, wykonuje lub zleca zabiegi higienizacyjne, przekazuje zalecenia dotyczące higieny oraz leczy mniej zaawansowane postacie chorób.

Choroby przyzębia nie są zarezerwowane wyłącznie dla lekarzy ze specjalizacją. Różnica dotyczy przede wszystkim zakresu doświadczenia, szczegółowości diagnostyki i rodzaju wykonywanych procedur.

Periodontologia jest rozległą dziedziną. Leczenie zaawansowanego zapalenia przyzębia, głębokich kieszonek, rozległych recesji, utraty kości, periimplantitis oraz wykonywanie zabiegów regeneracyjnych i chirurgicznych wymagają pogłębionej znajomości anatomii przyzębia, klasyfikacji chorób oraz technik mikrochirurgicznych.

W prostszych przypadkach, takich jak zapalenie dziąseł, podstawowe leczenie i badanie może przeprowadzić lekarz stomatologii ogólnej. W bardziej złożonych sytuacjach – przy zaawansowanej utracie kości, ruchomości zębów, głębokich kieszonkach, rozległych recesjach lub konieczności przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego – warto zgłosić się do lekarza zajmującego się periodontologią.

Periodontolog zajmuje się również diagnostyką i leczeniem chorób tkanek otaczających implanty. Leczenie periimplantitis może wymagać współpracy periodontologa, implantologa i lekarza odpowiedzialnego za odbudowę protetyczną.

Zakres periodontologii obejmuje ponadto diagnostykę i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej, w tym zmian występujących na dziąsłach, policzkach, języku, podniebieniu i wargach. Periodontolog ocenia między innymi:

• nawracające afty,
• nadżerki i owrzodzenia,
• białe i czerwone plamy,
• guzki na wargach lub dziąsłach,
• liszaj płaski,
• leukoplakię,
• zakażenia grzybicze i wirusowe,
• drożdżakowe zapalenie jamy ustnej,
• wrzodziejące zapalenia jamy ustnej,
• pieczenie i bolesność błony śluzowej,
• suchość jamy ustnej i kserostomię.

Jeżeli charakter zmiany tego wymaga, lekarz może pobrać wycinek do badania histopatologicznego. Pozwala to dokładnie określić rodzaj zmiany oraz odpowiednio wcześnie rozpoznać stany wymagające dalszego leczenia.

Periodontolog może również wykonywać zabiegi podcięcia lub korekty wędzidełek warg, a w odpowiednio zakwalifikowanych przypadkach także kortykotomię, czyli zabieg chirurgiczny wspierający leczenie ortodontyczne. Zajmuje się ponadto estetyczną odbudową tkanek miękkich, poprawiając zarówno zdrowie, jak i wygląd dziąseł.

W klinice Periodent w Warszawie każdy lekarz, niezależnie od reprezentowanej dziedziny stomatologii, przeszedł szkolenie periodontologiczne i podczas leczenia zwraca szczególną uwagę na stan dziąseł oraz przyzębia. Pacjenci mają również dostęp do lekarzy zajmujących się chorobami przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej, w tym specjalistów periodontologii.

Kiedy wizyta u periodontologa jest pilna?

Niektóre objawy wymagają zaplanowania konsultacji w najbliższych tygodniach, inne natomiast powinny zostać ocenione w ciągu kilku dni.

Objawy wymagające wizyty w możliwie krótkim czasie

• ruchomość zębów, nawet jeśli nie towarzyszy jej ból,
• ropień przyzębny, któremu mogą towarzyszyć obrzęk, ból lub nieprzyjemny smak w ustach,
• gwałtowne cofanie się dziąseł,
• nagła zmiana ustawienia zębów,
• silny ból podczas żucia,
• samoistny ból w okolicy dziąseł,
• szybko powiększający się obrzęk lub guzek,
• nasilone owrzodzenia i rozległe stany zapalne jamy ustnej.

Jeżeli obrzękowi towarzyszy gorączka, pogorszenie samopoczucia, trudność w przełykaniu, oddychaniu lub otwieraniu ust, konieczna może być pilna pomoc medyczna.

Objawy wymagające konsultacji w ciągu kilku tygodni

• krwawienie dziąseł utrzymujące się pomimo poprawy higieny,
• widoczna zmiana linii dziąsłowej,
• utrzymujący się nieświeży oddech bez wyraźnej przyczyny,
• uczucie „luzu” lub powiększającej się przestrzeni między zębem a dziąsłem,
• pieczenie lub bolesność jamy ustnej,
• uczucie przewlekłej suchości,
• nawracające afty,
• zaczerwienienie błony śluzowej,
• guzek na wardze lub dziąśle,
• biała albo czerwona plama,
• nadżerka lub owrzodzenie, które nie chce się zagoić,
• podejrzenie zbyt krótkiego lub wysoko przyczepionego wędzidełka.

Pierwsza wizyta u periodontologa obejmuje zazwyczaj wywiad medyczny, dokładne badanie dziąseł i błony śluzowej oraz pomiar głębokości kieszonek przyzębnych. Lekarz może również ocenić zdjęcia RTG, wykonać dokumentację fotograficzną lub zalecić dodatkowe badania.

Jeżeli pacjent zgłasza się z powodu zmiany na błonie śluzowej, badanie koncentruje się na jej wyglądzie, lokalizacji, czasie trwania i towarzyszących dolegliwościach. W razie potrzeby lekarz może zaproponować pobranie wycinka do badania histopatologicznego.

Pierwsza konsultacja służy przede wszystkim postawieniu diagnozy i omówieniu dalszego postępowania. Nie zawsze jest połączona z wykonaniem zabiegu.

Powiązane strony i artykuły

• PerioCare 360°™ – kompleksowe badanie przyzębia
• Parodontoza – kompletny przewodnik: objawy, przyczyny i leczenie
• Parodontoza – co to jest i dlaczego dotyczy tak wielu dorosłych?

Więcej informacji o tym, czym zajmuje się periodontolog i kiedy warto się do niego zgłosić, znajduje się również w artykule „Periodontolog – kim jest i kiedy się do niego zgłosić” na blogu Periodent.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda pierwsza wizyta u periodontologa?

Pierwsza wizyta obejmuje szczegółowy wywiad dotyczący zdrowia jamy ustnej, chorób ogólnoustrojowych, przyjmowanych leków oraz dotychczasowego leczenia.

Lekarz bada dziąsła i przyzębie, mierząc głębokość kieszonek sondą periodontologiczną, najczęściej w sześciu punktach przy każdym zębie. Ocenia również stan błony śluzowej jamy ustnej, ruchomość zębów, występowanie recesji, poziom higieny oraz sposób kontaktowania się zębów.

W zależności od wskazań analizuje zdjęcia RTG i wykonuje dokumentację fotograficzną. Na tej podstawie omawia z pacjentem rozpoznanie i proponowany plan leczenia. Wizyta trwa zazwyczaj około 45–60 minut, jednak jej długość zależy od zakresu badania i rodzaju problemu.

Czy do periodontologa można zgłosić się bez skierowania?

Tak. Do periodontologa w prywatnej klinice można umówić się bezpośrednio, bez skierowania od stomatologa ogólnego.

Pacjent może również zostać skierowany na konsultację przez lekarza, który podczas rutynowej wizyty zauważył niepokojące zmiany w obrębie dziąseł, przyzębia, implantów lub błony śluzowej jamy ustnej.

Jak często warto kontrolować stan przyzębia?

U osób bez historii chorób przyzębia jego stan może być oceniany podczas regularnych wizyt kontrolnych u stomatologa. Jeżeli lekarz zauważy niepokojące objawy lub czynniki ryzyka, może zalecić dodatkową konsultację periodontologiczną.

Pacjenci po leczeniu zapalenia przyzębia wymagają leczenia podtrzymującego i regularnych wizyt kontrolnych, najczęściej co 3–6 miesięcy. Dokładna częstość zależy od stopnia zaawansowania choroby, ryzyka jej nawrotu, jakości higieny, palenia tytoniu, chorób ogólnoustrojowych oraz tempa dotychczasowej progresji.

Czy periodontolog leczy także choroby wokół implantów?

Tak. Periodontolog zajmuje się diagnostyką i leczeniem zapaleń tkanek otaczających implanty, w tym periimplantitis.

Leczenie może obejmować poprawę higieny, profesjonalne oczyszczenie powierzchni implantu, leczenie stanu zapalnego oraz procedury chirurgiczne. Periodontolog może także przygotować przyzębie przed planowanym leczeniem implantologicznym. Wyleczenie aktywnego zapalenia przyzębia jest ważnym etapem przygotowania pacjenta do wszczepienia implantów.

Czy do periodontologa można zgłosić się z aftą, guzkiem lub pieczeniem jamy ustnej?

Tak. Periodontolog zajmuje się również chorobami błony śluzowej jamy ustnej. Konsultacja jest wskazana między innymi w przypadku nawracających aft, pieczenia, przewlekłej bolesności, zaczerwienienia, białych lub czerwonych plam, nadżerek, owrzodzeń oraz guzków pojawiających się na dziąsłach, wargach, języku, policzkach lub podniebieniu.

W razie potrzeby lekarz może zlecić dodatkowe badania albo pobrać wycinek do badania histopatologicznego.

Czy periodontolog zajmuje się suchością jamy ustnej?

Tak. Uczucie przewlekłej suchości może być związane między innymi z przyjmowanymi lekami, chorobami ogólnoustrojowymi, zaburzeniami pracy ślinianek lub leczeniem onkologicznym.

Periodontolog ocenia stan błony śluzowej oraz skutki zmniejszonego wydzielania śliny, takie jak pieczenie, podatność na urazy, zakażenia grzybicze i zwiększone ryzyko próchnicy. W zależności od przyczyny może zalecić odpowiednie postępowanie lub skierować pacjenta na dalszą diagnostykę.

Czy periodontolog wykonuje zabiegi na wędzidełkach?

Tak. Periodontolog może ocenić budowę i położenie wędzidełek warg oraz zakwalifikować pacjenta do ich podcięcia lub korekty.

Zabieg może być wskazany między innymi wtedy, gdy wędzidełko pociąga brzeg dziąsła, utrudnia higienę, sprzyja powstawaniu recesji albo wpływa na efekt leczenia ortodontycznego. Decyzję o zabiegu podejmuje się po badaniu i ocenie indywidualnej sytuacji pacjenta.

Czy periodontolog może wspierać leczenie ortodontyczne?

Tak. Periodontolog przygotowuje dziąsła i przyzębie do leczenia ortodontycznego, kontroluje ich stan podczas przesuwania zębów oraz leczy recesje i stany zapalne.

W wybranych przypadkach może również wykonać kortykotomię – zabieg chirurgiczny wspomagający leczenie ortodontyczne. Kwalifikacja do takiej procedury odbywa się we współpracy z ortodontą i zależy od warunków anatomicznych oraz planowanego zakresu leczenia.