Protetyka
protetyka stomatologiczna, leczenie protetyczne, korony protetyczne, protezy zębowe, uzupełnienia protetyczne
UMÓW WIZYTĘ
Czym jest protetyka stomatologiczna
Protetyka stomatologiczna zajmuje się uzupełnianiem utraconych zębów oraz odbudową zębów zniszczonych do tego stopnia, że nie można ich przywrócić do pełni funkcji metodami zachowawczymi. Przedmiotem leczenia protetycznego jest zarówno estetyka, jak i funkcja – odbudowane uzębienie musi pozwalać na normalne żucie, właściwą wymowę i podtrzymanie tkanek twarzy.
Utrata nawet jednego zęba uruchamia zmiany w całym uzębieniu. Sąsiadujące zęby stopniowo przesuwają się w kierunku przerwy, ząb antagonistyczny (ten po drugiej stronie zgryzu) może wyrastać w lukę. Z czasem dochodzi do przeciążenia pozostałych zębów, deformacji zgryzu i zaniku kości w miejscu, gdzie korzeń przestał stymulować wyrostek zębodołowy. Uzupełnienia protetyczne przerywają ten ciąg zdarzeń.
Rodzaje uzupełnień protetycznych
Korona protetyczna
Nakrywka zakrywająca cały ząb lub filar implantowy od linii dziąsła wzwyż. Wykonana z ceramiki (cyrkon, e.max) lub ceramiki na podbudowie metalowej.
Most stały
Trzy lub więcej koron połączonych razem, opierających się na szlifowanych zębach lub implantach po obu stronach przerwy.
Nakładka (inlay/onlay)
Uzupełnienie częściowe, zakrywające mniej niż pełną koronę. Zachowuje więcej własnych tkanek zęba niż pełna korona.
Licówka ceramiczna
Cienka płytka naklejana na powierzchnię przednią zęba. Zmienia kolor, kształt i proporcje zęba przy minimalnym szlifowaniu.
Proteza szkieletowa
Ruchome uzupełnienie opierające się na metalowym szkielecie zaczepionym klamrami lub precyzyjnymi zatrzaskami o własne zęby.
Proteza akrylowa (całkowita)
Ruchome uzupełnienie oparte wyłącznie na dziąsłach, bez zaczepów na zęby.
Materiały i technologia CAD/CAM
Uzupełnienia protetyczne wykonuje się dziś głównie z ceramiki cyrkonowej i litowej (e.max), które łączą trwałość z estetyką zbliżoną do naturalnych zębów. Cyrkon jest twardy, nieprzeświecający – sprawdza się jako podbudowa i w zębach bocznych. Ceramika litowa jest bardziej przezroczna i lepiej oddaje optykę naturalnego zęba przedniego.
W Periodent uzupełnienia wykonuje się z wykorzystaniem technologii CAD/CAM, czyli komputerowego projektowania i frezowania. Po pobraniu cyfrowego odcisku skaner wewnątrzustny przesyła dane bezpośrednio do laboratorium, eliminując konieczność stosowania tradycyjnych mas wyciskowych. Precyzja odwzorowania jest wyższa, a ryzyko zniekształcenia odcisku mniejsze.
Jak przebiega leczenie protetyczne
Ocena stanu uzębienia i planowanie
Dentysta ocenia stan wszystkich zębów, przyzębia i kości, analizuje zgryz i planuje uzupełnienie. Przy złożonych przypadkach wykonuje się modele diagnostyczne lub symulację cyfrową.
Leczenie przygotowawcze
Jeśli zęby wymagają leczenia kanałowego, ekstrakcji lub sanacji przyzębia, przeprowadza się je przed etapem protetycznym. Uzupełnienie na chorej jamie ustnej nie jest trwałe.
Preparacja zębów filarowych
Przy koronach i mostach zęby filarowe są szlifowane w celu uzyskania miejsca dla uzupełnienia. Zakres szlifowania zależy od rodzaju uzupełnienia i zastosowanego materiału.
Pobranie wycisków lub skan cyfrowy
Rejestruje się kształt przygotowanych zębów i stosunki zwarciowe, aby laboratorium mogło wykonać dopasowane uzupełnienie.
Uzupełnienie tymczasowe
Na czas pracy laboratorium pacjent nosi tymczasowe korony lub most, chroniące oszlifowane zęby i utrzymujące estetykę.
Przymiar i osadzenie
Gotowe uzupełnienie jest przymierzane, sprawdzana jest okluzja i estetyka. Po zaakceptowaniu przez pacjenta uzupełnienie jest ostatecznie cementowane lub przyklejane.
Kogo spotkasz w gabinecie?
Usługi protetyczne
Licówka ceramiczna
Licówka to cienka płytka porcelanowa naklejana na przednią powierzchnię zęba. Zmienia jego kolor, kształt lub proporcje przy minimalnej ingerencji w tkanki – szlifowanie ogranicza się zazwyczaj do kilku dziesiętnych milimetra szkliwa. Wskazana przy przebarwieniach niepoddających się wybielaniu, nieregularnym kształcie zębów przednich, diastemie (przerwie między zębami) oraz drobnych złamaniach szkliwa. Licówki wykonuje się z ceramiki litowej e.max lub cyrkonowej, które zapewniają naturalną przezroczystość i trwałość porównywalną z twardością szkliwa.
Korony protetyczne
Korona zakrywa ząb w całości – od linii dziąsła wzwyż – i przywraca mu kształt, kolor oraz funkcję. Stosuje się ją po rozległym leczeniu kanałowym, przy znacznym zniszczeniu zęba przez próchnicę lub złamanie, a także jako element mostu lub uzupełnienia na implancie. W Periodent korony wykonuje się z ceramiki cyrkonowej lub litowej e.max, bez metalowych podbudów. Dzięki temu uzupełnienie przepuszcza światło podobnie jak naturalny ząb, a dziąsło nie reaguje przebarwieniem przy linii koronowej.
Mosty stałe
Most to uzupełnienie stałe, które wypełnia przerwę po usuniętym zębie, opierając się na szlifowanych zębach sąsiednich. Zęby filarowe pokrywa się koronami, między którymi umieszczone jest przęsło zastępujące brakujący ząb. Most cementuje się na stałe – pacjent nie zdejmuje go samodzielnie. Głównym ograniczeniem jest konieczność oszlifowania zębów po obu stronach przerwy, co jest zmianą nieodwracalną. Jeśli zęby te i tak wymagają koron, most jest naturalnym wyborem. Przy zdrowych zębach filarowych rozważyć można implant, który nie wymaga ingerencji w sąsiednie zęby.
Proteza akrylowa
Proteza akrylowa to ruchome uzupełnienie oparte wyłącznie na dziąsłach, bez metalowego szkieletu. Jest najprostszym rozwiązaniem przy bezzębiu całkowitym lub częściowym bez filarów, a także rozwiązaniem tymczasowym po ekstrakcjach – zanim kość wygoi się na tyle, by wykonać uzupełnienie ostateczne. Wymaga codziennego zdejmowania, mycia i przechowywania w wodzie poza jamą ustną przez noc. Przy rozległych brakach może stopniowo tracić stabilność wraz z zanikiem kości pod podstawą protezy.
Proteza szkieletowa
Proteza szkieletowa różni się od akrylowej metalowym rdzeniem, który nadaje jej sztywność i pozwala zmniejszyć objętość podstawy. Opiera się na własnych zębach pacjenta za pomocą klamer lub precyzyjnych zatrzasków, przez co trzyma się pewniej w jamie ustnej niż proteza czysto akrylowa. Wskazana przy kilku lub kilkunastu brakujących zębach rozrzuconych po łuku, gdy zachowane zęby własne mogą pełnić funkcję filarów. Jest rozwiązaniem ruchomym – zdejmuje się ją na noc i czyści osobno.
Overdentures
Overdenture to proteza ruchoma utrzymywana przez implanty lub korzenie własnych zębów. Na implantach lub korzeniach mocuje się zatrzaski, zaczepy belkowe albo magnesy, do których dopasowana jest podstawa protezy. Pacjent może samodzielnie zdjąć protezę do czyszczenia, jednak podczas użytkowania trzyma się ona stabilnie. Rozwiązanie stosuje się przy bezzębiu lub rozległych brakach, gdy pełna proteza akrylowa jest niewystarczająco stabilna. Implanty podtrzymujące overdenture spowalniają też zanik kości wyrostka zębodołowego, który postępuje pod podstawą zwykłej protezy.
Protetyka na implantach
Implanty zastępują korzenie zębów – wszczepiony w kość filar tytanowy staje się podstawą dla korony, mostu lub protezy. Koronę na implancie wykonuje się tak samo jak koronę na zębie własnym: z ceramiki cyrkonowej lub litowej, frezowanej technologią CAD/CAM. Jedną z głównych zalet uzupełnień implantoprotetycznych jest brak konieczności szlifowania zębów sąsiednich. Implant stymuluje też kość wyrostka zębodołowego, zapobiegając jej zanikowi w miejscu braku zęba. Leczenie wymaga dobrego stanu przyzębia i wystarczającej objętości kości – ocenę przeprowadza lekarz na podstawie badania i zdjęć RTG.
Onlay
Onlay to uzupełnienie częściowe zakrywające jeden lub kilka guzków zęba bocznego, ale nie obejmujące całej jego powierzchni jak korona. Stosuje się je przy rozległym ubytku lub złamaniu guzka, gdy materiał kompozytowy nie jest już wystarczający, a pełna preparacja pod koronę byłaby nadmierna. Pozwala zachować więcej własnych tkanek zęba niż korona. Wykonuje się je z ceramiki litowej e.max lub cyrkonowej i cementuje adhezyjnie na powierzchni zęba.
Inlay
Inlay to uzupełnienie wkładane do ubytku w obrębie powierzchni żującej zęba bocznego, bez obejmowania guzków. Stosuje się je przy dużych ubytkach próchnicowych lub wymianie starych, rozległych wypełnień amalgamatowych, gdy bezpośrednia odbudowa kompozytem byłaby technicznie trudna lub mało trwała. Inlay wykonuje się laboratoryjnie z ceramiki lub kompozytu wysokociśnieniowego i cementuje adhezyjnie. Precyzyjne dopasowanie do powierzchni zęba zapewnia szczelne styki z zębami sąsiednimi.
Wskazania do leczenia protetycznego
- utrata jednego lub kilku zębów – bez względu na przyczynę (próchnica, uraz, ekstrakcja)
- zęby silnie zniszczone przez próchnicę lub złamania, których nie można odbudować materiałem kompozytowym
- zęby po leczeniu kanałowym z rozległym ubytkiem tkanek twardych, wymagające ochrony koroną
- przebarwienia i wady kształtu zębów przednich niepoddające się wybielaniu ani bondingowi
- zaburzenia żucia i bóle stawów skroniowo-żuchwowych wynikające ze złego zgryzu lub braku zębów
- ścieranie zębów związane z bruksizmem lub zgryzem głębokim
- bezzębie całkowite lub rozległe braki wielozębowe u pacjentów, którzy nie kwalifikują się do implantów lub nie chcą leczenia implantologicznego
Leczenie protetyczne powinno być poprzedzone sanacją jamy ustnej. Korona lub most osadzone na zębie z aktywną próchnicą albo zapaleniem przyzębia nie utrzymają się długo. Stomatolog oceni, w jakiej kolejności przeprowadzić poszczególne etapy leczenia.
Jakich technologii używamy?
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się korona cyrkonowa od porcelanowej na metalu?
Korona na metalu (porcelana spieczona z podbudową metalową) to starszy typ uzupełnienia. Przy linii dziąsła często widoczny jest szary rąbek odsłoniętego metalu, a taka korona nie przepuszcza światła tak jak naturalny ząb. Korona cyrkonowa jest w całości wykonana z ceramiki: nie ma metalowego szkieletu, nie powoduje przebarwień dziąsła i lepiej oddaje naturalny wygląd zęba. Jest też bardziej biokompatybilna – nie wywołuje alergii na metale. W Periodent stosuje się korony cyrkonowe i ceramikę litową e.max, bez metalowych podbudów.
Czy most niszczy zęby sąsiadujące?
Most stały wymaga oszlifowania zębów filarowych, co wiąże się z usunięciem części tkanek zęba i jest zmianą nieodwracalną. Jeśli zęby po obu stronach przerwy są zdrowe, część stomatologów woli zaproponować implant, który nie ingeruje w sąsiednie zęby. Most jest jednak uzasadniony, gdy zęby filarowe i tak wymagają koron (np. po leczeniu kanałowym), gdy stan kości nie pozwala na implantację lub gdy pacjent chce uniknąć zabiegu chirurgicznego.
Jak długo trwa leczenie protetyczne od pierwszej wizyty do osadzenia uzupełnienia?
Przy nieskomplikowanym przypadku i gotowej jamie ustnej (bez potrzeby leczenia przygotowawczego) całe leczenie zamyka się zazwyczaj w 2–4 tygodniach. Pierwsza wizyta obejmuje badanie i preparację, następna – przymiar i osadzenie. Czas wykonania uzupełnienia w laboratorium wynosi zazwyczaj 1–2 tygodnie. Jeśli wymagane jest leczenie kanałowe, ekstrakcje czy sanacja przyzębia, cały proces trwa dłużej.
Ile lat służy korona lub most?
Przy dobrej higienie i regularnych kontrolach korona cyrkonowa lub most ceramiczny służą 15–20 lat, a często dłużej. Żywotność uzupełnienia zależy przede wszystkim od stanu zębów filarowych i przyzębia, higieny pacjenta oraz od tego, czy zgryz jest prawidłowo zbalansowany. Bruksizm i ścieranie nocne skracają żywotność uzupełnień protetycznych.
Czy proteza ruchoma jest gorsza od mostu lub implantu?
Proteza ruchoma ma pewne ograniczenia, których nie mają uzupełnienia stałe: wymaga codziennego zdejmowania i czyszczenia, może powodować dyskomfort podczas jedzenia i mówienia, a przy rozleglejszych brakach opiera się na dziąsłach, więc nie stymuluje kości tak jak implant. Z drugiej strony jest rozwiązaniem bez ingerencji chirurgicznej, nadaje się dla pacjentów z przeciwwskazaniami do implantów lub po ekstrakcjach, gdy kość nie jest jeszcze gotowa. Przy dobrej adaptacji i starannej higienie można się nią posługiwać sprawnie.
Czy uzupełnienia protetyczne można wykonać na implantach?
Tak. Implanty stały się standardowym filarem protetycznym zastępującym korzenie zębów własnych. Na implancie można osadzić pojedynczą koronę, most bez konieczności szlifowania sąsiednich zębów albo – przy większych brakach – protezy na zatrzaskach lub konstrukcje stałe oparte na kilku implantach. Korony na implantach wyglądają i funkcjonują jak zęby własne.
Czy leczenie protetyczne boli?
Preparacja zębów filarowych (szlifowanie) odbywa się w znieczuleniu miejscowym i jest bezbolesna. Po ustąpieniu znieczulenia mogą pojawić się wrażliwość lub dyskomfort przez kilka dni, szczególnie jeśli szlifowanie było rozległe lub ząb miał żywą miazgę. Przez czas noszenia uzupełnienia tymczasowego wrażliwość jest normalnym zjawiskiem. Ból silniejszy lub przedłużający się powyżej tygodnia wymaga konsultacji.
Jak dbać o uzupełnienia protetyczne?
Korony i mosty wymagają takiej samej higieny jak zęby własne: szczotkowania dwa razy dziennie i nitkowania. Przy moście przestrzenie pod przęsłem czyści się specjalnymi szczoteczkami międzyzębowymi lub irygatorami. Proteza ruchoma wymaga codziennego mycia i przechowywania w wodzie poza jamą ustną przez noc. Regularne wizyty kontrolne pozwalają oceniać stan cementu pod uzupełnieniami stałymi i kondycję zębów filarowych.
Inne usługi: